Akcja Katolicka jest stowarzyszeniem powołanym przez papieża Piusa XI w roku 1928. Choć jako nazwa pojawia się już wcześniej w motu proprio Piusa X z roku 1903. Ten sam papież określił charyzmat stowarzyszenia i zasady organizacyjne. Jednak formalnie do życia powołał Akcję Katolicką Pius XI przedstawiając główne założenia stowarzyszenia w encyklice
,,Ubi arcano'' w roku 1922. Ten sam papież w encyklice ,,Divini Redemptoris'' wyznaczył jej zadania na rzecz budowania państwa sprawiedliwości społecznej opartej na nauczaniu Kościoła. Od tego czasu Akcja Katolicka rozwijała się jako stowarzyszenie katolików świeckich w oparciu o struktury Kościoła i w ścisłej współpracy z hierarchią kościelną.
Akcja Katolicka w II Rzeczypospolitej
W Polsce przedwojennej stowarzyszenie zawiązało się w roku 1930. Była to organizacja centralistyczna, opierająca się na jednolitym dla całego kraju statucie. W ciągu niespełna 10 lat swej działalności stała się silnym ruchem skupiającym zarówno elity inteligencji katolickiej, jak i licznych przedstawicieli środowisk rzemieślniczych i chłopskich. Tuż przed wybuchem II wojny Akcja Katolicka liczyła około 750 tys. członków, a samo stowarzyszenie zajęło znaczące miejsce w życiu społecznym ówczesnej Polski.. W budowaniu struktur przyjęto model włoski stowarzyszenia oparty na czterech stanach: mężczyśni, kobiety, młodzież męska, młodzież żeńska. Stowarzyszenie wydawało własne czasopismo pod nazwą ,,Ruch Katolicki''. Patronem Akcji Katolickiej w Polsce wybrany został św. Wojciech, jako święto patronalne wyznaczono uroczystość Chrystusa Króla.
Akcja Katolicka po roku 1993
Pierwsze struktury nowego stowarzyszenia zaczęły powstawać w trzy lata po historycznym spotkaniu polskich biskupów z Janem Pawłem II. W roku 1996 w całej Polsce, z różną intensywnością zaczęły powstawać diecezjalne instytuty i parafialne oddziały Akcji Katolickiej. Ukoronowaniem podjętych działań były wybory statutowych władz krajowych stowarzyszenia przeprowadzone w Częstochowie podczas spotkania delegatów instytutów diecezjalnych w dniach 20-21 listopada 1998 roku, w wigilię święta Chrystusa Króla Wszechświata. Delegaci wybrali dziewięcioosobowy zarząd oraz trzech kandydatów na prezesa stowarzyszenia. Po tygodniu prymas Polski, kardynał Józef Glemp, desygnował do tej funkcji panią Halinę Szydełko z diecezji rzeszowskiej.
W ten sposób, zgodnie z życzeniem ks. bpa Piotra Jareckiego, Krajowego Asystenta Kościelnego Akcji Katolickiej, pod którego duszpasterską opieką stowarzyszenie kształtowało swoją osobowość od czasu reaktywowania, ,,świeccy przejęli ciężar obowiązków związanych z organizowaniem i działalnością stowarzyszenia''
Regulamin prac Zarządu Diecezjalnego Instytutu Akcji Katolickiej w Sandomierzu
§ 1
Zarząd DIAK koordynuje działalność Akcji Katolickiej w wymiarze diecezjalnym.
§ 2
1. Zarząd działa na podstawie planu pracy
2. Za opracowanie planu pracy odpowiedzialny jest Prezes Zarządu.
3. Plan pracy winien być przedstawiony Radzie DIAK na najbliższym posiedzeniu.
§ 3
1. Plan pracy powinien uwzględniać postanowienia zawarte w art. 9 i 10 statutu.
2. Za realizację planu pracy odpowiedzialny jest Zarząd.
§ 4
Do obowiązków Zarządu należy zarządzanie majątkiem stowarzyszenia.
§5
Posiedzenia Zarządu powinny odbywać się w miarę potrzeb, ale nie rzadziej jak raz w miesiącu.
§ 6
O terminie posiedzenia Zarządu oraz o powodzie posiedzenia członkowie będą powiadamiani co najmniej na 7 dni przed odbyciem posiedzenia.
Instrukcja w sprawie dokumentacji kasowej i dowodów księgowych.
l. Klasyfikacje dokumentów księgowych
Dokumentami podlegającymi księgowaniu oraz ewidencji prowadzonej przez służby finansowo - księgowe stwierdzające dokonanie operacji gospodarczych są dokumenty zewnętrzne tzw. obce, dokumenty - dowody wewnętrzne tzw. własne. Dowodami zewnętrznymi będą wystawione przez kontrahentów: rachunki uproszczone - faktury - paragony, pokwitowania.
Dowodami - dokumentami wewnętrznymi będą:
- dowody kasowe.
- umowy,
- oświadczenia, tzw. dowody zastępcze
2. Cechy dowodów księgowych
Dowód stanowiący podstawę zapisów księgowych musi mieć cechy uzasadniające jego prawidłowość. Za prawidłowy uważany jest dowód wystawiony przez właściwą jednostkę i spełniający warunki określone w sprawie ogólnych zasad prowadzenia rachunkowości. Prawidłowy dowód księgowy stwierdza fakt dokonania operacji gospodarczej zgodnie z jej rzeczywistym przebiegiem i zawiera co najmniej:
a) określenie rodzaju dowodu (np. rachunek uproszczony, faktura itp.)
b) określenie stron - wskazanie nazw firm ich dokładnych adresów
c) datę dokonanych operacji gospodarczych
d) opis - przedmiot operacji gospodarczych oraz -jej wartość
e) podpis wystawcy dowodu sprzedającego oraz osoby, która otrzymała składniki majątkowe.
3. Sporządzenie dowodów księgowych
Dowody księgowe, uzasadniające operacje gospodarcze, wystawiają zgodnie z kompetencjami upoważnione osoby. W oddziale Akcji Katolickiej osobami tymi będą Prezes i Skarbnik.
Wystawione dowody księgowe. uzasadniające operacje gospodarcze winny być zatwierdzone przez osoby uprawnione. W oddziałach Akcji Katolickiej osobami tymi będą Prezesi oddziałów.
4. Rejestrowanie i segregowanie dokumentów
W celu zapewnienia kompletności pomiaru zdarzeń gospodarczych, w okresie obrachunkowo sprawozdawczym dokonujemy rejestracji dokumentów księgowych: zewnętrznych obcych jak i dowodów wewnętrznych własnych. Dokumenty zewnętrzne obce ujmujemy w tzw. rejestrze zakupu.
5.Gospodarka kasowa
1) Wszelkie obroty gotówkowe powinny byś udokumentowane dowodami kasowymi: wpłaty gotówki - własnymi, przychodowymi. dowodami kasowymi, którymi są śródłowe dowody kasowe lub zastępcze własne dowody wpłaty gotówki.
2) Przed przyjęciem lub wypłatą gotówki z kasy kasjer jest zobowiązany sprawdzić czy odpowiednie dowody kasowe są podpisane przez osoby upoważnione do zlecania wpłat lub wypłat. Dowody kasowe nie podpisane przez osoby do tego upoważnione nie mogą być przez kasjera przyjęte do realizacji.
3) W dowodach kasowych nie można dokonywać żadnych poprawek kwot wpłat lub wypłat gotówki wyrażonych cyframi lub słownie. Błędy popełnione w tym zakresie poprawia się przez anulowanie błędnych przychodowych dowodów kasowych lub zastępczych dowodów wpłat gotówki i wystawienie prawidłowych dowodów do udokumentowania wpłat i wypłat gotówki.
4)Wpłaty gotówki mogą być dokonywane wyłącznie na podstawie ujednoliconych dla wpłat z wszelkich tytułów przychodowych dowodów kasowych. podpisanych przynajmniej przez kasjera - skarbnika. Na dowodzie wpłat gotówki należy podać także pisaną słownie kwotę wpłaconej gotówki oraz datę i tytuł w płaty.
Dokument przychodowy KP - kasa przyjmie wypełniony w 3 egzemplarzach. Egzemplarz drugi czyli 1 kopia stanowi dla wpłacającego pokwitowanie wpłaty gotówki. Oryginał dokumentu przychodowego KP dołączamy do sporządzonego raportu kasowego. Egzemplarz trzeci pozostaje w bloku formularzy.
5) Formularze przychodowych dowodów kasowych należy ponumerować, zachowując ciągłość numeracji w całym okresie roku sprawozdawczego.
6) Wypłaty gotówki z kasy następują na podstawie śródłowych dowodów uzasadniających wypłatę a mianowicie:
- dowodów wpłat na własne rachunki bankowe i fakt dokonania wpłaty powinien potwierdzić stempel bankowy na dowodzie wpłaty,
- rachunków - faktur
- własnych śródłowych dowodów np. wystawionych w związku z wypłatą zaliczek do rozliczenia
- jeżeli wypłaty gotówki nie mogą być udokumentowane śródłowymi dowodami kasowymi np. wypłaty wynagrodzeń nie podjętych w terminie na podstawie listy płac, dla udokumentowania rozchodu gotówki z kasy można stosować zastępcze dowody gotówki. Zaleca się stosowanie formularza powszechnego użytku - "Dowodu wpłaty" - KW,
- śródłowe dowody kasowe i zastępcze dowody wypłat gotówki powinny być przed dokonaniem wypłaty sprawdzone pod względem merytorycznym i formalno - rachunkowym. Osoby zobowiązane do wykonywania tych czynności zamieszczają na dowodach kasowych swój podpis i datę.
7)
I. Gotówkę wypłaca się osobie - instytucji wymienionej na rozchodowym dowodzie kasowym. Odbiorca gotówki kwituje jej odbiór na rozchodowym dowodzie kasowym. w sposób trwały: długopisem. podając słownie jej kwotę i datę otrzymania oraz zamieszczając swój podpis.
II. Przy wypłacie gotówki osobom nieznanym kasjer obowiązany jest zażądać okazania dowodu osobistego lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość odbiorcy gotówki oraz wpisać na rozchodowym dowodzie kasowym numer, datę oraz określenie wystawcy tego dokumentu (np. z dowodu osobistego). 3. Dokument KW - kasa wypłaci wypełniony w 3 egzemplarzach. Egzemplarz drugi (1 kopia)jest dla odbierającego gotówkę dokumentem stwierdzającym pobranie gotówki. Oryginał dokumentu rozchodowego KW dołączamy do sporządzonego raportu kasowego. Egzemplarz trzeci pozostaje w bloku formularzy.
8) Wszystkie dowody kasowe dotyczące wpłat i wypłat gotówki dokonanych w danym dniu powinny być w tym dniu wpisane do raportu. kasowego sporządzonego przez kasjera - skarbnika. Zaleca się sporządzenie raportu kasowego na formularzach powszechnego użytku "Raport kasowy".
- Dowody wpłat i wypłat gotówki mogą być ujmowane w raporcie kasowym zbiorczo na podstawie odpowiednich zestawień wpłat i wypłat gotówkowych jednorodnych operacji gospodarczych.- W razie posiadania przez jednostkę gotówki stanowiącej zagraniczne środki pieniężne, należy ją wpisać do odrębnego dla każdej waluty raportu kasowego lub odpowiednio wyodrębnić w raporcie sporządzonym dla gotówki w walucie polskiej.
- W razie gdy liczba wpłat i wypłat gotówki w poszczególnych dniach jest niewielka, raporty kasowe mogą obejmować okresy kilkudniowe, z tym że należy sporządzać raport kasowy na koniec każdego miesiąca. Zapisy w raporcie kasowym sporządzone za okresy kilkudniowe (np. co 10 dni) powinny być dokonywane chronologicznie z podziałem na poszczególne ni dokonania wpłaty lub wypłaty.
- Po wpisaniu do raportu kasowego wpłat i wypłat za dany dzień lub za dany okres i ustaleniu pozostałości gotówki w kasie na dzień (okres) następnie kasjer - skarbnik podpisuje raport kasowy ż przekazuje ,jego oryginał wraz z dowodami kasowymi do Zarządu Diecezjalnego Akcji Katolickiej w Lublinie sukcesywnie za dany okres, za m-c najpóśniej do 3 dnia m-ca po miesiącu, z którego sporządzono raport.
9) Rozchodu gotówki z kasy nie udokumentowanego rozchodowymi dowodami kasowymi nie uwzględnia się przy ustalaniu gotówki w kasie. Rozchód taki stanowi niedobór kasowy i obciąża kasjera.
10) Gotówka w kasie nie udokumentowana przychodowymi dowodami kasowymi stanowi nadwyżkę kasową.
11) Kasjer - skarbnik może przechowywać w kasie gotówkę do wysokości 1000 zł. Nierozdysponowaną kwotę ponad w/w stan należy przekazać na konto Zarządu Diecezjalnego Akcji Katolickiej w Sandomierzu.
12) środki pieniężne w kasie oraz dowody przychodowe i rozchodowe winny być przez kasjera- skarbnika zabezpieczone i przechowywane w bezpiecznym miejscu.
13) Dowodami wewnętrznymi będą sporządzone dokumenty umowy. Umowy mogą obejmować także zdarzenia gospodarcze jak: umowa podnajmu lokalu lub umowa zlecenie lub o dzieło za wykonywaną pracę.
14) W przypadku uzasadnionego braku możliwości uzyskania zewnętrznych dowodów śródłowych, kierownik jednostki może zezwolić na udokumentowanie operacji gospodarczych za pomocą księgowych dowodów zastępczych sporządzonych przez osoby dokonujące tych operacji.
15) Rachunek bankowy
Konto bankowe posiada Zarząd Diecezjalnego Instytutu Akcji Katolickiej w Sandomierzu w Banku Depozytowo - Kredytowym Oddział w Sandomierzu.
Nr rachunku: 10701698 - 25247 - 2221 - 0100
Oddziały Akcji Katolickiej winny nadwyżki środków pieniężnych w kasie dla bezpieczeństwa odprowadzać na konto Zarządu Instytutu AK.
Ze zgromadzonych środków oddziały mogą korzystać w formie pobierania gotówki z kasy zarządu lub formy bezgotówkowej regulując przelewami swoje zobowiązania za dokonane operacje gospodarcze.
16) środki trwałe - zakup i ewidencja
Zakupu środków trwałych dokonuje się przez Zarząd Diecezjalny Instytutu Akcji Katolickiej w Sandomierzu.
Zakupione środki trwałe powyżej 2500 zł objęte są odrębnymi przepisami i do tych środków stosuje się stawki amortyzacyjne - umorzeniowe.
środki trwałe poniżej ww. kwotę w momencie zakupu umarza się w l00% i ujmuje w książce ewidencyjnej środków trwałych umorzonych w 100% ujmując takie dane jak: - liczbę porządkową- nr dokumentu zakupu- wartość i ilość- miejsce przekazania.
Umowy zlecenia nie podlegające ubezpieczeniu
1) Pracownik jest zatrudniony w innym zakładzie pracy na cały etat i nie jest w tym czasie na urlopie bezpłatnym.
2) Umowa zlecenie zawarte jest na okres krótszy niż 15 dni (czyli 14 dni bez wyłączenia niedziel i świąt) i przerwa musi być dłuższa niż 60 dni (umowy zlecenia są sumowane).
3) Umowy zawarte z osobą prowadzącą działalność gospodarczą.
4) Umowa z osobą przebywającą na urlopie wychowawczym nawet wtedy, gdy umowa zawarta jest na dłużej niż 15 dni, chyba że osoba wyrazi chęć ubezpieczenia.
5) Umowa zawarta z emerytem lub rencistą, chyba że emeryt lub rencista zechce być ubezpieczony na swój wniosek - dotyczy tylko umów powyżej 15 dni.
6) Umowy o dzieło nie są objęte obowiązkiem ubezpieczenia (przedłużona umowa po 14 dniach, a nie minął okres 60 dni, należy zgłoszenie zawieść do ZUS).
Umowy zlecenia podlegające ubezpieczeniu
1) Umowa zawarta na okres dłuższy niż, 15 dni:
- składka 43,18% (z tego 20% pracownik) [20%, FP 3%, FGśP 18 %)
2) Suma umów jeżeli przerwa między umowami jest krótsza niż 60 dni.
3) Umowy zlecenia zawarte z własnymi pracownikami:
- składka 48,18% (45%, 3% i 0,18%) zakład pracy bez względu na okres zawarcia umowy.
4) Osoba zawierająca umowę zlecenie na co najmniej 15 dni ma obowiązek wypełnić druk ZUS-S-45 (zgłoszenie do ubezpieczenia osoby wykonującej umowę agencyjną lub umowę zlecenia). Na podstawie danych z tego druku ustała się obowiązek ubezpieczenia lub brak tego obowiązku.
5) Umowa z emerytami lub rencistami zawarta na okres dłuższy niż 15 dni na wniosek emeryta lub rencisty (druk S-54):
- składka wynosi 40,8% (emeryt, rencista 20%; zakład 20,18%),nie płaci się 3% na Fundusz Pracy. Uwaga: każdej osobie, z którą zawiera się umowę na dłużej niż 15 dni, należy dać do wypełnienia druk S-54.